Česma u Studendskom parku

Ova česma koja se danas nalazi u Studentskom parku možda je bila deo akcije stalne konferencije gradova i opština Jugoslavije i Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda u svrhu uređenja grada Beograda prilikom organizacije IX samita Pokreta nesvrstanih, održanog od 4. do 7. septembra 1989. godine. Ova jugoslovenska poklon-galerija imala je za cilj da predstavi solidarnost jugoslovenskih opština i regiona i da bude potvrda prijateljstva i zajedništva. Darovi koji su ukrasili glavni grad su, kako beleži tadašnja štampa, svaki na svoj način predstavljali sredinu odakle dolaze, u nadi da će glavni grad i ubuduće predstavljati „Jugoslaviju u malom”. Kako tadašnja štampa ističe time je „svetu pružen dokaz da unutrašnje svađe i neslaganja, na žalost najčešće svojstvena vrhovnim rukovodstvima, nisu deo svakodnevice radnog čoveka i građanina, kao i to da ukupna snaga zemlje, zalog njenog jedinstva i oopstanka jeste uzajamnost radnih ljudi i građana tako nesebično pokazana ovom prilikom.”

Kako saznajemo na osnovu tehničke dokumentacije uređenja i pripreme Beograda za IX samit nesvrstanih 1989. koja se danas čuva u Zavodu za zaštitu spomenika kulture grada Beograda, februara 1989. godine ova česma je u vidno oštećenom i neupotrebljivom stanju. Danas, ona se nalazi na istom mestu i funkcionalna je. Kako saznajemo u štampi, postojala je informacija o tome kako je prikupljanje sredstava za izgradnju spomen-česme kao poklona ostrvskih, dalmatinskih opština i grada Splita u toku, i da je u planu postavljanje te česme u Akademskom parku na Studentskom trgu. Koliko nam je poznato, izvedena je jedino njena rekonstrukcija.


Pored svakog poklona u okviru ove gradske galerije na otvorenom nalazila se bronzana ploča, rad Kolje Milunovića, na kojoj su bili ispisani podaci o delu, autoru, darodavcu i IX konferenciji Pokreta nesvrstanih. Namera je bila da ovaj bronzani detalj ostane trajno obeležje lepog povoda za poklon i čitave akcije koju je pokrenula Stalna konferencija gradova i opština Jugoslavije. Bronzane ploče, kao i svi radovi, svečano su otkriveni 25. avgusta 1989. godine. Ta nesvakidašnja predaja poklona bila je propraćena muzičkim i dramskim programom, a zavšrena je zdravicom uz sevdalinke u Skadarliji. Danas, u većini slučajeva bronzanih ploča uz radove nema, a položaj i uloga ove česme u uređenju Beograda povodom IX konferencije Pokreta nesvrstanih nejasna je ne samo zbog njene postavke u samom parku, već i na osnovu sačuvane dokumentacije. Ukoliko znate detaljniju priču o ovoj česmi ili pak o poklonu dalmatinskih i ostrvskih opština sa gradom Splitom, pišite nam na nesvrstani21@gmail.com.

Život obeležja ispričala: Ana Knežević